Lễ hội Đền Trần qua mấy góc nhìn khác nhau

Tác giả: Chúc Sơn
Lễ hội khai ấn Đền Trần năm 2015 đã bắt đầu diễn ra. Trên các báo Nam Định, ANTV, TTXVN, VTC14, Dân trí, vnexpress, Tuổi trẻ… đã có những thông tin với những góc nhìn khác nhau, khen có, chê có.
Le hoi
Báo Nam Định tỏ ra lạc quan với việc chuẩn bị tổ chức lễ hội Đền Trần năm nay. Báo Nam Định viết:“Đây là năm thứ 4 thực hiện Đề án tổ chức Lễ Khai ấn Đền Trần do Viện Văn hóa nghệ thuật quốc gia Việt Nam, Sở VH, TT và DL, UBND Thành phố Nam Định phối hợp thực hiện. Để đảm bảo lễ hội Khai ấn Đền Trần năm 2015 được diễn ra an toàn, văn minh không xảy ra các tai, tệ nạn xã hội, Thành phố Nam Định đã triển khai nhiều giải pháp đổi mới, cải cách về các khâu tổ chức lễ hội. Về lĩnh vực giao thông đã tiến hành phân luồng giao thông tại các tuyến chính, UBND Thành phố Nam Định đã huy động 2.075 cán bộ, chiến sĩ công an, quân sự, dân quân tự vệ trên địa bàn tham gia công tác đảm bảo an ninh trật tự và ATGT tại lễ hội. Các lực lượng chức năng ở các chốt chính có nhiệm vụ cấm xe cộ vào khu vực dành cho người đi bộ vào đêm 14 tháng Giêng để giảm ùn tắc giao thông, chống trộm cắp, móc túi và đảm bảo an ninh trật tự. Lực lượng công an thành phố đã chia thành 3 tổ (tổ giải quyết hình sự, tổ trật tự đô thị và an ninh trật tự) nhằm xử lý kịp thời các tình huống xấu xảy ra và những vấn đề phát sinh. Ban tổ chức đã bố trí 4 bãi đỗ xe máy và ô tô với mức giá đúng với quy định. Bên cạnh đó, hệ thống loa truyền thanh tại khu vực lễ hội thường xuyên tuyên truyền tới các du khách thập phương về các phong tục, nét đẹp văn hóa của con người Thành Nam, về các tín ngưỡng văn hóa đời Trần, các nét văn minh trong mùa lễ hội và thông báo tới du khách về tham dự lễ hội cảnh giác với hiện tượng trộm cắp, lừa đảo, mê tín dị đoan… Ngoài ra, nhằm kịp thời giúp du khách phản ánh những hiện tượng thiếu văn hóa trong mùa lễ hội hoặc đóng góp những ý kiến để các khâu tổ chức lễ hội ngày càng tốt hơn, Ban quản lý và Ban tổ chức lễ hội đã thiết lập đường dây nóng nhằm giúp người dân và du khách dễ dàng liên lạc. Qua đó, lực lượng chức năng khi nhận được thông tin phản ánh sẽ có mặt kịp thời để giải quyết những thắc mắc cũng như những tiêu cực xảy ra trong lễ hội. Ban tổ chức lễ hội cũng đã thành lập 4 tiểu ban (an ninh, tuyên truyền, nghi lễ, hậu cần) phân công nhiệm vụ, giao trách nhiệm cụ thể cho các tiểu ban triển khai các biện pháp bảo đảm an ninh trật tự, vệ sinh môi trường, ATGT. Từ đó nhằm hạn chế tình trạng hành khất, mê tín dị đoan, móc túi, trộm cắp, sư giả… góp phần giữ gìn nét đẹp truyền thống của lễ hội. Các hộ kinh doanh dịch vụ trong khu vực lễ hội đều ký cam kết với Ban quản lý nghiêm chỉnh chấp hành các quy định, không bán hàng lấn chiếm vỉa hè cũng như ép giá các mặt hàng. Nếu như trước đây, việc phát ấn thường chỉ diễn ra vào giờ Tý, đêm ngày 14 rạng sáng ngày 15 tháng Giêng thì năm nay, việc phát ấn cho du khách sẽ diễn ra trong vòng 6 ngày, từ ngày 5-3 đến hết ngày 10-3 dương lịch (tức 15 tháng Giêng đến 20 tháng Giêng âm lịch). Ban tổ chức sẽ bắt đầu phát ấn cho người dân từ 6 giờ sáng ngày 15 tháng Giêng, sớm hơn so với năm 2014 một tiếng đồng hồ, địa điểm phát ấn diễn ra tại 3 địa điểm là nhà giải vũ, nhà trưng bày và đền Trùng Hoa nhằm hạn chế tình trạng chen lấn, xô đẩy nhau khi đi xin ấn.”“Với sự nỗ lực, cố gắng của các lực lượng chức năng cùng ý thức chấp hành của người dân, chắc chắn Lễ hội Khai ấn Đền Trần năm nay sẽ để lại nhiều ấn tượng tốt đẹp trong lòng du khách về dự lễ hội.”Thông tin về việc hơn 2.000 cảnh sát đảm bảo an ninh ở Lễ hội Khai ấn Đền Trần cũng được nhiều báo chí đăng tải, thể hiện sự lạc quan về việc trật tự an ninh trong lễ hội sẽ được đảm bảo. TTXVNviết: “Công an tỉnh Nam Định triển khai trên 1.200 người thuộc lực lượng chính quy cùng với gần 1.000 người thuộc các lực lượng khác như dân quân tự vệ, quân sự, công an xã tham gia làm nhiệm vụ đảm bảo an ninh trật tự, an toàn giao thông và phòng chống cháy nổ trong dịp Lễ khai ấn”… “Các hiện tượng tiêu cực như ăn xin hay cờ bạc trong khu vực lễ hội sẽ được kiểm soát chặt chẽ. Đặc biệt, UBND thành phố Nam Định phối hợp với Sở Lao động-Thương binh và Xã hội tỉnh thành lập tổ công tác liên ngành tăng cường kiểm tra, nếu xuất hiện ăn mày, ăn xin sẽ thu gom đưa về Trung tâm Bảo trợ xã hội tỉnh Nam Định.”

Trong khi dó, báo điện tử Dân trí nêu lên một thực trạng chưa tốt ở Lễ hội Đền Trần: Vẫn ra sức đóng ấn, thu tiền. Báo Dân trí viết: “Dù đã có công văn chỉ đạo chấm dứt việc đóng ấn thu tiền tại nội cung đền Bảo Lộc (nằm trong quần thể di tích Đền Trần), nhưng theo ghi nhận của phóng viên, hiện nay tại nhà Đền Bảo Lộc vẫn diễn ra tình trạng đóng ấn thu tiền, mua bán ấn công khai và tràn lan diễn ra rầm rộ, thậm chí còn công khai hơn trước.

Ngay tại cổng Đền các chủ hàng quán vẫn vô tư mời chào, rao bán ấn cho khách có nhu cầu. Theo như khẳng định của những người này thì đây là ấn đóng từ cung cấm.

Phía bên ngoài đã mời chào, nhưng ngay tại hậu cung Đền Bảo Lộc, có hai người nhà đền ngồi sẵn phục vụ việc đóng ấn hoặc giúp khách tự tay đóng ấn. Giá mua ấn 100.000đ/bản. Để mua được ấn khách chỉ cần đóng tiền công đức ở hòm đặt tại hậu cung là có thể qua khe cửa vô tư vào mua ấn.

Trong khi đó, để khắc phục tình trạng hàng quán bày bán quanh sân Đền Bảo Lộc gây phản cảm cho nhân dân và du khách, UBND huyện Mỹ Lộc đã xây 21 ki ốt ngoài đường tạo điều kiện cho người buôn bán, nhưng hiện nay 21 ki ốt này đều bỏ không, người buôn bán vẫn bày kín trong sân Đền và cả hành lang nội điện.

Cũng liên quan đến lễ hội Khai ấn Đền Trần năm 2015, mặc dù đã ra sức tuyên truyền người dân, du khách không chen lấn xô đẩy để ném tiền vào các kiệu rước, nhưng ngay tại lễ “Rước nước, Tế cá” một nghi lễ mới được phục dựng vào năm 2014, người dân vẫn thi nhau ném tiền vào chậu cá, ném tiềm vào thuyền rồng cầu may…”

Lo ngại tác động tiêu cực từ mặt trái của lễ hội, báo vnexpress nêu ý kiến của Viện trưởng Tôn giáo: ‘Lãnh đạo cấp cao không nên dự khai ấn đền Trần”. Báo viết: “TS Nguyễn Quốc Tuấn, Viện trưởng Nghiên cứu tôn giáo bày tỏ quan điểm không đồng tình với việc lãnh đạo cấp cao đến khai ấn đền Trần (Nam Định) vào đêm 14 tháng Giêng hàng năm. Theo ông Tuấn, một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng chen lấn, xô đẩy, giẫm lên nhau để cướp ấn những năm qua là do sự hiện diện của quan chức”.

“Tôi đã nói nhiều về chuyện cứ có lãnh đạo cấp cao đến khai ấn thì càng đông người dân tin rằng ấn có thể giúp thăng quan tiến chức. Tôi đề nghị năm nay quan chức cấp cao không xuất hiện ở đó nữa. Lễ hội quy mô cấp tỉnh thì để tỉnh làm”, Viện trưởng Nghiên cứu tôn giáo nói.

“Theo tục lệ xưa, vua Trần ban ấn cho quan quân để mọi nhà hưởng lộc tích phúc, lao động hăng say, tưởng nhớ công ơn tổ tiên trong ngày làm việc đầu năm. Tuy nhiên, trong xã hội hiện đại, ý nghĩa của ấn đền Trần đã biến tướng thành lễ cầu thăng quan tiến chức. Thời khắc khai ấn, hàng ngàn người chen lấn giẫm đạp, thả tiền, cướp cành lộc… bất chấp lực lượng cảnh sát được bố trí dày đặc đảm bảo an ninh cho lễ hội”.

Đồng quan điểm với TS Tuấn, TS Dân tộc học Trần Hữu Sơn, Giám đốc Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch Lào Cai cũng cho rằng Nhà nước nên ít tham gia vào lễ hội truyền thống, bởi lễ hội là của người dân, nếu tham gia thì nên với tư cách người dân hoặc tránh dịp chính hội. “Nếu ta có cái tâm tốt, muốn ghi nhớ công ơn của các tiền nhân thì đến trước hay sau mùa lễ hội đều được”, ông Sơn nói.

Theo ông Sơn, lãnh đạo cấp cao chỉ nên tham dự lễ hội, Festival, ngày kỷ niệm lớn có quy mô toàn quốc và có tính giáo dục cao như lễ hội đền Hùng. Còn lễ hội đền Trần và các lễ hội truyền thống khác nên quy hoạch thành định kỳ, những năm tổ chức lớn để mời lãnh đạo tham dự. Tuy nhiên, không nhất thiết phải là cấp bộ trưởng mà có thể cấp dưới tham dự.

“Không hẳn sự xuất hiện của lãnh đạo cấp cao gây ra tình trạng lộn xộn, đông đúc của lễ hội, nhưng cũng không thể phủ nhận rằng nhờ sự hiện diện của các quan chức cấp cao, uy tín lễ hội được nâng lên, du khách thập phương đến đông hơn và quy mô lễ hội được mở rộng”, TS Sơn phân tích.

“Các nhà nghiên cứu đều cho rằng, các tỉnh đua nhau mời lãnh đạo cấp cao về tham gia lễ hội vì mục đích quảng cáo, muốn tỉnh mình cao hơn, sang hơn và một phần nhằm thu lợi kinh tế”.

“Khẳng định Ban tổ chức lễ hội không gửi giấy mời đến lãnh đạo cấp cao, thậm chí cấp tỉnh hay thành phố, Phó chủ tịch UBND thành phố Nam Định, Trưởng ban Tổ chức lễ khai ấn đền Trần – bà Cao Thị Tính cho rằng, lãnh đạo về dự lễ hội là một điều tốt, thể hiện tấm lòng trân kính của họ với cha ông, truyền thống dân tộc.

Theo bà Tính, dù thành phố đã tuyên truyền mục đích, ý nghĩa đúng đắn của ấn đền Trần, nhưng không phủ nhận có một số hiểu lầm rằng xin ấn để cầu thăng quan tiến chức.”

Kênh VTC14 nêu lên vấn đề mang tính khái quát hơn: “Theo 1 thống kê thì hiện ở Việt Nam có trên 8.000 lễ hội. Và khi tổ chức một cách ồ ạt như vậy, phần lớn người tham gia hụt hẫng không biết đâu là gốc, đâu là cái mới sáng tạo, lắp ghép thêm. Từ đó sinh ra các biến tướng, các biểu hiện lệch lạc trong khi tham gia lễ hội. Khai ấn đền Trần là một trong những lễ hội như thế”.

VTC14 dẫn ý kiến của PGS. TS Lương Hồng Quang: “Sự tham dự của các quan chức trung ương và quan đầu tỉnh địa phương làm cho lễ hội được đồn thổi theo một nghĩa rất linh thiêng”… “Tôi không phản đối sự tham dự của các quan chức. Nhưng sự tham dự ấy cần được kiểm soát”. Cũng theo PGS.TS Lương Hồng Quang, chỉ thị của Ban Bí thư, công điện của Chính phủ vê việc quản lý lễ hội thể hiện lễ hội đã được kiểm soát.

Gửi phản hồi

Tin tức khác