Bình Định với Xuân Diệu và Xuân Diệu với Bình Định

Tác giả: Nguyễn Tuấn Thanh - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bình Định

phong-cach-viet-van-cua-xuan-dieu

Cách đây 100 năm, vào ngày 02.02.1916, nhà thơ Xuân Diệu đã chào đời tại vạn Gò Bồi, làng Tùng Giản, xã Phước Hòa, huyện Tuy Phước (Bình Định). Kết tinh từ mối lương duyên giữa ông đồ Nghệ văn vẻ giỏi giang Ngô Xuân Thọ với cô hàng nước mắm Gò Bồi Nguyễn Thị Hiệp, Xuân Diệu đã thừa hưởng những tố chất của cha mẹ, tâm hồn được vun đắp bởi hương đất tình người Tuy Phước suốt 11 năm đầu tiên của cuộc đời cùng với việc học chữ nho, chữ Quốc ngữ và tiếng Pháp với cha.

Đến năm 1927, Xuân Diệu xuống học ở Quy Nhơn và trọ trên đường Bạch Đằng hiện nay. Đỗ bằng Thành chung năm 1934, Xuân Diệu tiếp tục đi học, làm việc, làm thơ rồi tham gia Mặt trận Việt Minh ở khắp nơi: Hà Nội, Huế, Tiền Giang, Chiến khu Việt Bắc, Thanh Hóa, Nghệ An… Bước chân nhà thơ đã đặt đến nhiều nơi ở vùng trời Âu, Á…

Ngày 18 tháng 12 năm 1985, nhà thơ Xuân Diệu đã vĩnh biệt chúng ta trong niềm tiếc nuối vô biên của những người yêu thơ ông và trong lòng người Bình Định.

Trong sự nghiệp văn chương của mình, Xuân Diệu đã cho ra đời 15 tập thơ cùng với khoảng 450 bài thơ tình. Nhà thơ cũng viết truyện ngắn, trường ca, bút ký chính trị và là một nhà viết tiểu luận, phê bình văn học xuất sắc… Với sự nghiệp đồ sộ đó, năm 1996, ngay trong đợt I, ông được Nhà nước truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật.

Từ những bài thơ đầu tiên làm theo các thể thơ truyền thống viết từ mảnh đất Gò Bồi, Bình Định cho đến khi trở thành nhà thơ lớn, thành “ông Hoàng thơ tình”, thành “cây đại thụ trong khu rừng văn nghệ Việt Nam hiện đại”, thành Chủ tịch Hội đồng thơ của Hội Nhà văn Việt Nam, thành Viện sĩ Viện hàn lâm Nghệ thuật của nước Cộng hòa dân chủ Đức… dấu ấn “quê má Bình Định” vẫn canh cánh bên người. Dù ở đâu, làm gì, đối với quê hương Tuy Phước, Bình Định, Xuân Diệu vẫn luôn là đứa con trọn nghĩa, vẹn tình.

Một mảnh thịt của hồn ta, ôi Tuy Phước!

Bà ngoại ta còn phảng phất đâu đây…

Bánh ít lá gai, bánh ú mập đầy

Hoa quả bốn mùa cũng từ ngoại mà ra tất cả…

Hay:

Quê má, quê má yêu
Ta mang theo sớm chiều
Mang theo trong giọng nói
Pha Bắc lẫn Nam nhiều…

Ký ức về quê hương, về Tuy Phước, Bình Định trong nhà thơ không lúc nào xao nhãng:

Nghe bài chòi cắc cụp ở chợ Tết Văn Quang
Ôm cái cột đình làng Luật Bình rồng lượn…

Những câu thơ về quê má đầy xúc cảm ấy nối dài cho đến những ngày cuối đời khi nhà thơ trở lại quê hương:

Đêm ngủ ở Tuy Phước là để mà không ngủ
Thức với quê hương như vậy đã vừa đâu
Xin thơ ta thức mãi về sau
Với Tuy Phước, ngày nào còn đất nước…

Thơ Xuân Diệu là tiếng thơ tình: tình yêu đôi lứa, tình yêu cuộc sống. Sinh thời, nhà thơ ước muốn biến thơ mình thành như một cuốn từ điển yêu, những đôi tình nhân gặp trạng thái tình cảm nào như vui buồn, hờn giận, ghen tuông, hạnh phúc, mở thơ ông ra đều gặp được những bài như từ mục giải đáp, thỏa mãn mọi con tim.

Nhưng trong “khối hồng” đồ sộ thơ tình của Xuân Diệu, là một tình yêu quê hương, đất nước thẳm sâu bắt đầu từ tình yêu quê má Gò Bồi, Tuy Phước gắn với quãng đời thơ ấu…

Đất và người Bình Định tự hào đã sinh ra và vun bồi tâm hồn thơ Xuân Diệu. Từ năm 1995, sau 10 năm nhà thơ vĩnh biệt chúng ta, chính quyền tỉnh Bình Định và huyện Tuy Phước quyết định nâng cấp ngôi nhà bà ngoại nhà thơ Xuân Diệu, nơi ông cất tiếng khóc chào đời và lớn lên trong tuổi niên thiếu, thành Nhà lưu niệm của nhà thơ và đến năm 2005 Nhà lưu niệm đã được công nhận di tích lịch sử cấp tỉnh.

Và cũng từ niềm kính ngưỡng đó, Sở Văn hóa – Thông tin Bình Định đã ký Quyết định thành lập Câu lạc bộ Văn học mang tên Xuân Diệu trực thuộc Trung tâm Văn hóa – Thông tin tỉnh vào ngày 19 tháng 5 năm 1990. Sau hơn 25 năm hoạt động, cái tên Xuân Diệu vẫn sống ngày ngày ở Bình Định và trong lòng bạn bè cả nước gắn với cái tên của Câu lạc bộ. Rồi con đường đẹp nhất thành phố biển Quy Nhơn được mang tên ông và đặc biệt, giải thưởng Văn học Nghệ thuật 5 năm một lần của tỉnh Bình Định cũng mang tên nhà thơ- Giải thưởng Đào Tấn – Xuân Diệu!

Với việc đặt tên “Nhà văn hóa Xuân Diệu” cho Nhà văn hóa của huyện Tuy Phước đã cho thấy nhân dân Tuy Phước đã yêu mến nhà thơ quê hương như thế nào! Tuy Phước còn có cả trường trung học phổ thông và con đường mang tên nhà thơ.

Nhân một trăm năm sinh nhà thơ Xuân Diệu, ngày 2.2.2016, Sở Văn hóa – Thể thao và Du lịch phối hợp cùng huyện Tuy Phước và Hội Văn học Nghệ thuật Bình Định đã tổ chức lễ kỷ niệm trang trọng và ấm cúng với lễ dâng hương và Chương trình nghệ thuật trình diễn thơ “Lời ru quê má” đặc sắc. Đó là dịp để vinh danh nhà thơ, tưởng nhớ và tự hào quê hương Bình Định đã sinh ra người con ưu tú, là một trong 9 tác gia lớn của nền Văn học Việt Nam, người chiến sĩ – thi sĩ với tâm niệm “Tôi cùng xương thịt với nhân dân tôi …”.

Tự hào về nhà thơ Xuân Diệu, thiết thực tỏ bày niềm kính ngưỡng nhà thơ, lãnh đạo UBND tỉnh Bình Định đã yêu cầu Sở Văn hóa – Thể thao và Du lịch cùng với Đảng bộ, chính quyền và nhân dân huyện Tuy Phước có kế hoạch tu sửa Nhà lưu niệm Xuân Diệu, bổ sung làm phong phú thêm hiện vật tại nhà lưu niệm; Sở Văn hóa – Thể thao và Du lịch Bình Định và Hội Văn học Nghệ thuật Bình Định có kế hoạch tổ chức các buổi tọa đàm làm sáng tỏ thêm giá trị thơ Xuân Diệu và những đóng góp của Xuân Diệu trong tiến trình phát triển của Thơ ca Việt Nam hiện đại; đặc biệt là tình cảm của nhà thơ Xuân Diệu với quê má Tuy Phước, Bình Định và ảnh hưởng của thơ ông với giới văn nghệ sĩ tỉnh nhà.

Đó đã là tình cảm lớn của đất và người Bình Định với nhà thơ Xuân Diệu!

Gửi phản hồi

Tin tức khác