Độc đáo ngôi đình cổ 600 năm tuổi

Vùng đất Đại Lại xưa (nay thuộc xã Hà Đông, huyện Hà Trung) không chỉ chất chứa bao câu chuyện huyền bí về triều đại Trần – Hồ, ở đây hiện còn lưu giữ gần như nguyên trạng ngôi đình Thượng Phú 600 năm tuổi – biểu trưng cho nét kiến trúc nghệ thuật độc đáo, là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa kiến trúc đình làng Việt xưa với nét văn hóa chạm khắc Chăm tinh xảo.

Sự xuất hiện kỳ lạ của văn hóa Chăm

Theo chân ông Phạm Văn Vĩnh – Chủ tịch UBND xã Hà Đông, chúng tôi được dịp tìm đến đình làng Thượng Phú (thôn Thượng Phú) để “mục sở thị” về nét kiến trúc, văn hóa độc đáo của ngôi đình cổ với 600 năm tuổi này. Quan sát tổng thể từ bên ngoài, đình Thượng Phú hiện còn khá nguyên trạng, ngoài sự đồ sộ của ngôi đình, phía trước đình làng là khoảng sân đình rộng lớn – nơi tụ hội của nhân dân Thượng Phú mỗi dịp lễ lạt của làng.

Ngôi đình Thượng Phú 600 năm tuổi.

Ngôi đình Thượng Phú 600 năm tuổi.

Bên trong ngôi đình cổ kính, rêu phong, điều dễ nhận thấy ở đây là phần chất liệu xây dựng đình chủ yếu là gỗ, những cột trụ to lớn hơn người ôm, hệ thống kèo, cột, mái trong được chạm khắc tinh xảo…

Chưa hết trầm trồ về những hoa văn, hoạ tiết độc đáo, tinh xảo tại đình Thượng Phú, chúng tôi cũng không khỏi thắc mắc trước sự xuất hiện kỳ lạ của nét văn hóa Chăm (xét về vị trí địa lý, vùng Đại Lại có khoảng cách ảnh hưởng là khá xa so với nền văn hóa Chăm Pa xưa)!? – ông Vĩnh lý giải: Vào khoảng thế kỷ XIV tướng quân Trần Khát Chân sau khi mang quân đi đánh Chiêm Thành (Chăm Pa) để cứu công chúa Huyền Trân, thắng trận trở về ông đã bắt rất nhiều tù binh, đồng thời chiêu mộ về vùng đất Đại Lại không ít những nghệ nhân gốm, mộc có tài… Đó cũng giải thích vì sao tại vùng Đại Lại nay vẫn còn lưu giữ khá nhiều các phế tích chứa đựng nét văn hóa Chăm như: Đình Thượng Phú, xạ nước, giếng vua…

Cần được trùng tu, tôn tạo

Khởi thủy đình chỉ được lợp bằng mái tranh, qua thời gian nhiều lần bị hư hỏng, xuống cấp, đến thời nhà Nguyễn vào khoảng cuối thế kỷ XIX thì ngôi đình xuống cấp một cách nghiêm trọng. Tương truyền, vào thời điểm này, có một vị quan Quản Hạt đi qua đình Thượng Phú, ông thấy dân làng có ý muốn đóng góp để tu sửa đình nhưng chưa có đủ kinh phí. Hiểu được lòng dân, ông đã đứng lên kêu gọi nhân nhân cùng các hào trưởng, nhân sỹ bốn phương đóng góp sửa chữa.

Sau khi hoàn thành, vị quan này đã cho khắc một tấm bia “Đình làng Tập Phúc” (ý nói tập hợp phúc đức) ghi lại những người đã có công đức tu sửa lại đình – đến nay, tấm bia vẫn còn lưu giữ tại đình… Bước sang khoảng giữa thế kỷ XX, một lần nữa những người giàu có trong làng Thượng Phú tiếp tục công đức, tu sửa thay thế lại hệ thống cột gỗ đã bị hỏng xuống cấp nhưng cũng từ đó đến nay, đình Thượng Phú vẫn chưa được trùng tu, tu sửa lần nào.

ảnh 3 (2)

Ông Phạm Văn Vĩnh – Chủ tịch UBND xã Hà Đông trăn trở: Đình Thượng Phú được công nhận là di tích cấp tỉnh, có mối quan hệ mật thiết với quần thể Di tích Ly Cung Trần – Hồ nhưng bên cạnh việc Quần thể di tích Ly Cung được đưa vào quy hoạch trùng tu, nâng cấp thì đình Thượng Phú lại không!? Nếu căn cứ vào mức hỗ trợ trùng tu di tích cấp tỉnh là 300 triệu đồng thì số tiền trên là rất nhỏ so với con số 3 tỷ đồng “cần thiết” để có thể trùng tu “mức độ nhỏ” chứ chưa nói là để trùng tu toàn diện ngôi đình. “Đã nhiều lần nhân dân Thượng Phú họp bàn đóng góp nhưng rất khó khăn, vì hiện tại chương trình xây dựng nông thôn mới, người dân cũng đang phải đóng góp nhiều khoản khác nhau.

Tâm tư, nguyện vọng của nhân dân chỉ mong sao các cấp ngành văn hóa sớm có động thái xem xét đầu tư, trùng tu lại đình để nhân dân yên lòng, đồng thời bảo tồn, bảo tàng được những giá trị văn hoá cha ông” – Ông Vĩnh mong mỏi.

Gửi phản hồi

Nguồn bài viết: Vanhoadoisong.vn

Tin tức khác