Góp phần sử dụng phát huy có hiệu quả nhà văn hóa cộng đồng

Tác giả: Tô Đình Tuấn

Từ xa xưa, trên Tây Nguyên, nhà văn hóa cộng đồng được xây dựng quy mô lớn và tại trung tâm bon, buôn, do nhân dân tự làm, để hoạt động văn hóa, sinh hoạt cộng đồng buôn, bon.

Gop phan

Sự cần thiết phải có nhà văn hóa, như người ta ví “Buôn, bon mà không có nhà rông coi như buôn, bon không có đàn ông” (nhà rông – nhà sinh hoạt cộng đồng của dân tộc Gia rai), một lời ví rất đơn giản nhưng rất sâu sắc, như một chân lý để thấy hết sự cần thiết của nhà rông. Trong cuộc sống của buôn, bon, điều tất nhiên là phải có nhà rông. Ở người kinh, mỗi thôn nếu không xây dựng đình để sinh hoạt, giáo dục truyền thống cho nhân dân thì trong làng cũng xây dựng cơ quan để hội họp, sinh hoạt cộng đồng dân cư.

Ngày nay, nhân dân ta đang thực hiện mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”, thì nhà văn hóa cộng đồng trước hết là tài sản công của thôn, bon, buôn, nhằm phục vụ hội, họp, sinh hoạt văn hóa cho một cộng đồng thôn, bon. Trên địa bàn tỉnh Đắk Nông hầu hết các hội trường, nhà văn hóa cộng đồng đã phục vụ tốt cho việc họp sinh hoạt các đoàn thể, thanh niên, phụ nữ… tổ chức họp dân để phổ biến chính sách, đường lối chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước, tổ chức truyền dạy văn hóa truyền thống, sinh hoạt văn hóa, văn nghệ cho thanh thiếu niên; là nơi để ban tự quản thôn, bon, già làng tổ chức hòa giải cho những gia đình bất hòa, có mâu thuẫn; già làng xử những vụ sai phạm về thuần phong mỹ tục, có nơi còn sử dụng làm trường lớp mẫu giáo, có nơi sử dụng nơi làm việc của ban tự quản thôn, bon… khắc phục được tình trạng nhân dân trong thôn có nơi hội, họp, không còn cảnh ngồi họp ngoài mưa, ngoài nắng, tạm bợ, mượn nhà của dân…

Trên địa bàn tỉnh có 289/618 thôn, bon, tổ dân phố có hội trường (Nhà văn hóa thôn) bằng nguồn vốn nhà nước và nhân dân cùng làm, phát huy hiệu quả tốt; 136/159 buôn, bon đã có nhà văn hóa cộng đồng do nguồn vốn nhà nước đầu tư, trong đó: trước năm 2004, tỉnh Đắk Lắk đầu tư xây dựng 90 nhà văn hóa; từ năm 2004 đến nay, tỉnh Đắk Nông đầu tư xây dựng 46 nhà văn hóa, trong đó UBND các huyện, thị xã đầu tư xây dựng 42 nhà, nguồn vốn từ các ngành xây dựng 04 nhà. Nhà văn hóa cộng đồng sau khi xây dựng xong và nghiệm thu được bàn giao cho chính quyền buôn, bon quản lý, sử dụng. Tuy nhiên quá trình quản lý sử dụng, đối với nhà văn hóa cộng đồng buôn, bon đã phát sinh nhiều vấn đề bất cập, đặc biệt là trang thiết bị không đồng bộ và kinh phí không đảm bảo để tu bổ, sửa chữa đã dẫn đến tình trạng nhà văn hóa cộng đồng buôn, bon chưa phát huy được như mong đợi.

Theo thống kê, trong tổng số nhà văn hóa cộng đồng của buôn, bon hiện nay có 39/136 nhà văn hóa cộng đồng sử dụng có hiệu quả, chiếm 28,7%; Hoạt động trung bình kém hiệu quả, có 91/136 nhà văn hóa cộng đồng, chiếm 66,9 % và có 9/136 nhà văn hóa không hoạt động, chiếm 6,6%. Việc quản lý và sử dụng có nhiều nhà văn hóa cộng đồng của buôn, bon trên địa bàn tỉnh chưa phát huy được hiệu quả, do các yếu tố:

– Xây dựng nhà văn hóa cộng đồng không phù hợp với phong tục tập quán của cư dân trong buôn, bon; không nằm ở trung tâm, nhân dân đi lại không thuận lợi; hoặc nhà văn hóa chỉ xây dựng vỏn vẹn căn nhà, không có công trình phụ, không có mặt bằng để tổ chức các hoạt động văn hóa thể thao ngoài trời.

– Nhà văn hóa xây dựng đã nhiều năm nên đã xuống cấp, không có kinh phí bảo dưỡng, nhất là những nhà văn hóa cộng đồng được xây dựng trước năm 2004 (trước khi tách tỉnh), thiếu thiết bị, âm thanh âm ly, bàn ghế, điện chiếu sáng…

– Việc tổ chức sinh hoạt của các tổ chức, đoàn thể không thường xuyên, mặt khác chính quyền cơ sở ít quan tâm đến việc quản lý và sử dụng nhà văn hóa cộng đồng. Nguyên nhân chính là chính quyền cơ sở, phân công trách nhiệm chưa rõ ràng, trong khi đó chúng ta chỉ biết sử dụng, khai thác, nhưng chưa dành một nguồn kinh phí để sửa chữa và bảo dưỡng, thậm chí một bóng điện cháy không có kinh phí để thay thế; tập thể cộng đồng dân cư có sao dùng vậy, đến khi tàn tạ phải đóng cửa. Tính thụ động, ỷ lại vào nhà nước bao cấp hoàn toàn, chưa phát huy được sức dân cùng tham gia.

Vấn đề đặt ra là mọi người cần góp sức để quản lý, sử dụng và phát huy hiệu quả nhà văn hóa cộng đồng, dù đó chỉ là tiếng nói về những giải pháp sử dụng, bằng công sức, kinh phí, hay hơn là phê phán, đặt dấu hỏi trách nhiệm quản lý sử dụng rồi để đó. Thực tế UBND tỉnh đã có quy định tại Quyết định số 09/2008/QĐ-UBND ngày 27/3/2008 về quản lý và sử dụng nhà văn hóa cộng đồng là chính quyền thôn, buôn, bon được thành lập ban tự quản để quản lý, hàng năm được nhà nước hỗ trợ kinh phí để sửa chữa, cũng hết sức rõ ràng và cụ thể. Vì vậy, chính quyền cơ sở là người quản lý, sử dụng, đồng thời có sự kiểm tra chỉ đạo của chính quyền và các phòng, ban cấp huyện hổ trợ về tài chính và nghiệp vụ hoạt động.

Cần chuyển đổi mục đích hoặc bán thu hồi tài sản đối với những nhà văn hóa cộng đồng thật sự không sử dụng, như nhà văn hóa xây dựng xa khu dân cư, một bon có hai nhà văn hóa cộng đồng, nhà văn hóa xây dựng không có khuôn viên để hoạt động văn hóa thể thao, đã xuống cấp hư hỏng.

Tăng cường vai trò trách nhiệm của cấp ủy và chính quyền thôn bon, các đoàn thể tổ chức chính trị xã hội. Huy động sức dân đóng góp cùng với kinh phí nhà nước để bảo quản, sửa chữa, mua sắm bàn ghế, vật dụng chuyên dùng để nhà văn hóa cộng đồng hoạt động hiệu quả hơn.

Gửi phản hồi

Nguồn bài viết: Sở VHTT&DL Đăck Nông

Tin tức khác