Hoang tàn Lăng Thiệu Trị

Tác giả: Ngô Sinh

Lăng Thiệu Trị là một di tích trong Quần thể di tích cố đô Huế được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới. Khu di tích đã được đưa khai thác du lịch nhưng trên thực tế nơi đây đã xuống cấp trầm trọng.

Nhà bia dùng trụ sắt kèo chống để tránh sụp đổ

Nhà bia dùng trụ sắt kèo chống để tránh sụp đổ

Những nét riêng

Lăng Thiệu Trị nằm dựa lưng vào núi Thuận Đạo, ở địa phận làng Cư Chánh, xã Thủy Bằng, huyện Hương Thủy, cách Kinh thành Huế 8 km. Hiện nay di tích này đã và đang xuống cấp nặng nề.

Sau khi ở trên ngai vàng được 7 năm, vua Thiệu Trị lâm bệnh qua đời ngày 4 tháng 11 năm 1847, giữa lúc mới 41 tuổi. Trong khi hấp hối, nhà vua đã dặn người con trai sắp lên nối ngôi rằng: “Chỗ đất làm Sơn lăng nên chọn chỗ bãi cao chân núi cận tiện, để dân binh dễ làm công việc. Còn đường ngầm đưa quan tài đến huyệt, bắt đầu từ Hiếu lăng, nên bắt chước mà làm. Còn điện vũ liệu lượng mà xây cho kiêm ước, không nên làm nhiều đền đài, lao phí đến tài lực của binh dân”.

So với lăng tẩm các vua tiền nhiệm và kế vị, lăng Thiệu Trị có những nét riêng. Đây là lăng duy nhất quay mặt về hướng Tây Bắc, một hướng ít được dùng trong kiến trúc cung điện và lăng tẩm thời Nguyễn.

Cách lăng 8km về phía trước, ngọn núi Chằm sừng sững được chọn làm tiền án. Dòng sông Hương chảy qua trước mặt làm yếu tố minh đường. Đằng sau, núi Kim Ngọc xa mờ trong mây được chọn làm hậu chẩm; đồng thời, những người kiến trúc lăng còn đắp thêm một mô đất cao lớn ở ngay sau lăng để làm hậu chẩm thứ hai.

Một nét riêng khác là lăng không có la thành bao quanh. Nếu ở lăng Gia Long, la thành bằng gạch được thay thế bởi vô số núi đồi bao quanh như một vành đai tự nhiên, hùng tráng bảo vệ giấc ngủ cho vị tiên đế triều Nguyễn thì ở lăng Thiệu Trị, những cánh đồng lúa, những vườn cây xanh rờn ở chung quanh được xem là La thành. Chính vòng La thành thiên nhiên đó tạo cho cảnh quan lăng Thiệu Trị sự thanh thoát và yên bình.

Nghi môn giờ chỉ còn lại trụ đồng

Nghi môn giờ chỉ còn lại trụ đồng

Bậc tam cấp và tường rào chỉ còn một đống ghạch đổ nát

Bậc tam cấp và tường rào chỉ còn một đống ghạch đổ nát

Xuống cấp trầm trọng

Lăng Thiệu Trị là một di tích trong Quần thể di tích cố đô Huế được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới ngày 11 tháng 12 năm 1993. Khu di tích được đưa vào khai thác du lịch nhưng trên thực tế khu di tích đã xuống cấp trầm trọng, đồng thời việc bảo vệ cũng như bảo tồn chưa được thắt chặt.

Con đường đất vào lăng lầy lội, bậc tam cấp bị hư hỏng nặng nề, Nghi môn bằng đồng và lối kiến trúc pháp lam đặc biệt của triều Nguyễn giờ chỉ còn mấy trụ dồng bị ôxi hóa cùng thời gian, thành cầu trước ngôi mộ vua đã quá cũ kĩ, tường rào xung quanh bây giờ là đống gạch đá đổ nát, rêu móc, cỏ dại mọc phủ đầy.

Dãy nhà bên chính điện đã xuống cấp trầm trọng, dùng mái tôn để che tạm

Dãy nhà bên chính điện đã xuống cấp trầm trọng, dùng mái tôn để che tạm

Nhà bia đã mất đi mái che, thay vào đó là những tấm tồn thưng tạm, kèo chống các trụ gỗ để chống sụp đỗ. Hai gian nhà bên phía chính điện cũng đã suy sụp cùng với thời gian. Xung quang khu lăng việc quản lý người ra vào khá lỏng lẻo nên người ta thường chăn thả trâu bò, vịt và ngồi câu cá ở hồ sen phía trước khu mộ nhà vua nhìn mà thấy chạnh lòng.

“Ban quản lý di tích Cố đô Huế chỉ tập trung vào các công trình lớn như chính điện và các khu mộ phía sau lăng. Ở đây khách du lịch cũng ít nên hầu như không ai chú trọng mấy”, một bảo vệ ở đây cho biết.

Cơ quan chức năng cần đưa ra giải pháp nhanh chóng, kịp thời để phát huy tiềm năng tối đa du lịch của lăng, giữ vững nét văn hóa tôn nghiêm nơi này.

Gửi phản hồi

Tin tức khác