Phụ nữ Thanh Hóa với phong trào “Ba đảm đang” chống Mỹ cứu nước (1965-1975)

Tác giả: Th.S Trịnh Thị Hậu - Giảng viên: Trường ĐH Văn Hóa, TT Và DL Thanh Hóa

Trong phong trào “3 đảm đang”, chị em phụ nữ tỉnh Thanh đã tỏ rõ khí phách anh hùng, trung hậu, đảm đang lập nên những thành tích xuất sắc trên tất cả các lĩnh vực sản xuất, chiến đấu và phục vụ chiến đấu, công tác xã hội và chăm lo cho gia đình . Chị em đã tích cực góp phần vào sự nghiệp vẻ vang bảo vệ chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và “Đánh cho Mĩ cút, đánh cho Ngụy nhào”, giải phóng miền Nam thống nhất tổ quốc.

Anh hùng Ngô Thị Tuyển dân quân Nam Ngạn, Thanh Hoá vinh dự được Bác Hồ hỏi chuyện trong giờ nghỉ giảo lao tại Đại hội anh hùng chiến sỹ thi đua ...

Anh hùng Ngô Thị Tuyển dân quân Nam Ngạn, Thanh Hoá vinh dự được Bác Hồ hỏi chuyện
trong giờ nghỉ giảo lao tại Đại hội anh hùng chiến sỹ thi đua …

Năm 1965, đế quốc Mỹ ồ ạt dùng không quân và hải quân leo thang bắn phá hòng hủy diệt miền Bắc, quyết tâm đưa miền Bắc trở về thời kỳ đồ đá. Chiến tranh mở rộng ra cả nước.

Đứng trước vận mệnh của dân tộc, đáp lời kêu gọi của chủ tịch Hồ Chí Minh “cả nước một lòng, đánh thắng giặc Mỹ xâm lược”, thực hiện nghị quyết của Trung ương Đảng, toàn dân ta từ Bắc đến Nam, triệu người như một, xiết chặt hàng ngũ cùng nhau quyết tâm chiến đấu và chiến thắng đề quốc Mỹ. Ngày 19/3/1965, Ban chấp hành Trung ương Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam đã phát động phong trào “Ba đảm đang chống Mỹ cứu nước và xây dưng chủ nghĩa xã hội với ba nội dung: Một là, đảm đang sản xuất và công tác xã hội thay thế nam giới đi chiến đấu; Hai là, Đảm đang gia đình, động viên chồng, con, em ra chiến đấu; Ba là, đảm đang chiến đấu và phục vụ chiến đấu bảo vệ hậu phương, chi viện cho tiền tuyến.

Hưởng ứng phong trào, Ngày 2/4/1965, tại nhà máy điện Hàm Rồng, Tỉnh Hội phụ nữ Thanh Hóa đã phát động phong trào “ba đảm đang” trong giới phụ nữ tỉnh và lập nên những kỳ tích vẻ vang trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Phụ nữ nông thôn Thanh Hóa hết sức tích cực tham gia phong trào “5 tấn thắng Mĩ ”, thi đua đạt và vượt mức “5 tấn thóc, 2 con lợn trên 1ha gieo trồng”. Chị em đã thi đua cải tiến kỹ thuật, ứng dụng giống mới vào trồng trọt và chăn nuôi, làm thủy lợi, làm phân xanh; Thi đua “Làm ngày không đủ tranh thủ làm đêm”, “Mỗi người làm việc bằng hai” để thay cả người ra trận. Những cánh đồng lúa giống mới xanh tốt, cấy thẳng hàng của hợp tác xã Hạnh phúc, phụ nữ Đông Phương Hồng (xã Thọ Hải, Thọ Xuân) đã khích lệ nhiều hợp tác xã khác cũng thi đua sản xuất giỏi. Hội thi “Cày tài, cấy giỏi” từ huyện Vĩnh Lộc, nhanh chóng được các huyện khác tổ chức và trở thành hoạt động sôi nổi, hữu ích thường kỳ… Biết bao mồ hôi công sức và nhiều khi còn cả xương máu của chị em đã đổ xuống trên đồng đất làng quê để đạt được kỉ lục mới trong sản xuất. Thật vinh hạnh khi năm 1966 và năm 1968 Bác Hồ đã gửi thư khen một số hợp tác xã sản xuất giỏi như: hợp tác xã Thắng Lợi, Đông Phương Hồng, Thống Nhất, Trung Hòa… Năm 1971 hợp tác xã Hạnh phúc đã đạt 9,6 tấn thóc, 3.5 con lợn trên 1ha gieo trồng. Năm 1974, toàn Tỉnh có 6 vạn ha đạt 5 tấn, 8 huyện thị đạt trên 5 tấn. Tổng sản lượng thu hoạch đạt 62 vạn tấn, đàn lợn tập thể đạt 579 ngàn con .Từ thành quả này mà Tỉnh Thanh đã có lương thực, thực phẩm phục vụ tại chỗ và chi viện cho tiền tuyến “Thóc không thiếu một cân”. Lời ca “ 5 tấn thóc để góp phần đánh Mĩ…” ,“Từ ngày anh đi việc đồng em giỏi giang” thường vang lên rộn rã trên những cánh đồng.

Chị em không chỉ đảm đang thay nam giới trên mặt trận sản xuất, mà còn rất giỏi giang đảm nhận những chức vụ chủ chốt trong Đảng, chính quyền, đoàn thể. Trong kỳ bầu cử Hội đồng nhân dân tỉnh khóa 5 và tháng 4 – 1965 có 30% là nữ trúng cử. Kỳ bầu cử Hội đồng nhân dân huyện, xã năm 1967 đã có 6 chủ tich huyện là nữ, nhiều huyện có 100% chủ tịch xã là nữ. Phụ nữ xứ Thanh đã khéo thu xếp việc nhà để lo việc nước, góp phần quan trọng và việc giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, tạo sự phát triển trong cuộc sống thời chiến… Họ thực sự là những chủ nhân của “ Hậu phương lớn ”, góp phần tạo niềm tin, sức mạnh vững chắc cho “ Tiền tuyến lớn ”.

Phụ nữ Thanh Hóa đã “Giỏi tay cày” lại “Hay tay súng”. Trung đội dân quân nữ được thành lập ở hầu hết các địa phương, cơ quan để chiến đấu và phục vụ chiến đấu. Họ đã phối hợp với đồng đội nam, hoặc độc lập chiến đấu bắn rơi nhiều máy bay, bắn cháy nhiều tàu chiến Mĩ. Trung đội nữ dân quân của các đơn vị: Hàm Rồng – Nam Ngạn, xã Hoa Lộc, xã Thanh Thủy, xã Hoằng Hải và xã Hoằng Trường – Hoằng Hà, xã Hoằng Yến – Hoàng Ngọc, xã Hà Phú, xã Hà Toại… bắn rơi máy bay Mĩ bằng súng bộ binh. Ba nữ dân quân xã Hoằng Châu đã dũng cảm phá bom từ trướng của giặc. Nữ Thanh niên xung phong Nguyễn Thị Hương một đêm bốc dỡ 21 tấn hàng phục vụ chiến đấu. Chiến sĩ cứu thương Lê Thị Xuyến 7 lần liên tục vượt sông Ghép dưới làn bom đạn để cứu chữa cho thương binh. Trung đội trưởng dân quân Hàm Rồng – Nam Ngạn Nguyễn Thị Hằng vừa là người chỉ huy mưu trí, quyết đoán góp phần hạ gục nhiều máy bay Mĩ. Không những cậy, trong những trận chiến đấu ác liệt, chị còn là pháo thủ, cứu thương, tiếp đạn… Chị Lê Thị Dung dũng cảm cứu thương trong trận địa, thay pháo thủ chiến đấu, bị trúng đạn rốc két của địch, tay chị vẫn còn nâng dây đạn cho đồng đội nhắm thẳng vào quân thù mà bắn. Anh hùng Ngô Thị Tuyển một mình vác hai hòm đạn 98kg băng băng dưới làn bom đạn để tiếp đạn cho pháo binh… Anh hùng Lê Thị Mịch, xã đội trưởng Tân Trường (Tĩnh Gia), vừa chiến đấu vừa phục vụ chiến đấu giỏi và giao thông vận tải cũng tài… Trong 10 năm chiến đấu, lao động sản xuất… dân quân Yên Vực (nằm sát phía Bắc cầu Hàm Rồng) chọn 75 cá nhân tiêu biểu tuyên dương danh hiệu “dũng sĩ Yên Vực”, trong đó có 34 người là nữ. Chị em còn là những thành viên tích cực trong hàng ngàn tổ Báo động phòng không, trong hàng ngàn Đội cấp cứu và là chủ nhân của hàng vạn Túi thuốc phòng không sẵn sàng có mặt khi chiến sự xảy ra để sơ cứu tại chỗ .

Phụ nữ quê Thanh còn chăm sóc nuôi dưỡng, động viên, tiễn đưa tới 200.000 chiến sĩ ra trận. Tỉnh Thanh có tới 11.400 bà mẹ có từ 3 đến 6 con tham gia bộ đội. Nhiều bà mẹ đã động viên, tiễn đưa con trai duy nhất của mình ra trận… Người ra trận thật ấm lòng với lời ca tiễn chân: “Yên tâm vững bước mà đi hỡi người mà em yêu, việc nhà việc nước dẫu khó bao nhiêu em cũng làm tròn…”. Còn nhiều, nhiều lắm những tấm gương dũng cảm quên mình trong chiến đấu và phục vụ chiến đấu, khó mà kể hết. Chị em phụ nữ Thanh Hóa xứng đáng là con cháu của Bà Triệu, đã thực hiện tốt lời tuyên thề: “Giặc đến nhà đàn bà cũng đánh!”.

Trong chiến tranh phá hoại của giặc Mĩ, giao thông vận tải trở thành mặt trận nóng bỏng và quyết liệt. Phụ nữ đã tham gia tích cực phong trào “Mở đường mà tiến, đánh địch mà đi”, với quyết tâm “Địch đánh, ta sửa ta đi, địch cứ đánh, ta cứ sửa cứ đi ”. Phụ nữ Hải Lĩnh cùng nhân dân trong xã đã hi sinh cả nhà cửa, đem ghạch đá lấp hố bom cho xe thông tuyến, phong trào “Hòn đá chống Mĩ” từ Hải Lĩnh được nhân rộng ra toàn tỉnh và cả nước. Ở miền núi, chị em lại tích cực góp phần khai thác cây luồng cung cấp cho công binh làm cầu phao bắc qua sông, nối mạch máu giao thông, cung cấp luồng cho 9 công trường thuyền nan đan tới 5.000 chiếc. Hàng ngàn chị em xung phong gia nhập “Công ty thuyền nan chống Mĩ cứu nước” – “Đoàn vận tải Lam Sơn”. Họ đã góp phần vận chuyển tới 104.400 vạn tấn lương thực, thực phẩm, vũ khí, hàng hóa theo đường sông ra biển vào tuyến lửa Hà Tĩnh, Quảng Bình và 3.360 tấn hàng phục vụ trong tỉnh. Toàn tỉnh có 22 đại đội thuyền nan thì 13 đại đội là nữ. C26- Đại đội thuyền nan nữ- đã vận chuyển hàng hóa trên tuyến đường Tĩnh Gia – Vinh. Đây là đọan đường bị máy bay tàu chiến địch đánh phá ác liệt nhất, nhưng chị em vần ngoan cường, lạc quan vượt qua bao gian khổ hi sinh để chuyển hàng tới địa điểm:

“Chiều qua đậu bến Kênh Than

Đêm nay thuyền đã vượt ngang đền Cờn

Bom dội cản đường

Đạn xới chắn đường

Tóc em dần lạnh hơi sương

Thuyền em vẫn hướng tiền phương lướt chèo”

(Ca dao dân công)

Trên các trục đường chiến lược nhiều phụ nữ đã cùng ngọn đèn đứng gác thâu đêm trong suốt những năm chiến tranh phá hoại, để làm tiêu dẫn đường xe vượt an toàn qua tuyến lửa vào Nam. Chị em cũng là lực lượng quan trọng trong việc đào đắp hàng nghìn km hào giao thông, hàng triệu hố cá nhân, hàng vạn hầm chữ A. Để che mắt quân thù nhiều chục triệu cây xanh dược giăng hàng xanh tốt trên hàng trăm km đường chiến lược và ở xung quanh các trọng điểm bắn phá của giặc. Sự chịu đựng vất vả hi sinh, cần cù và sáng tạo trong lao động của chị em trên mặt trận giao thông vận tải đã góp phần giúp cho mạch máu giao thông vẫn chảy đều để phục vụ thiết thực cho cuộc sống, chiến đấu tại chỗ và chi viện cho miền nam ruột thịt.

Phụ nữ Thanh Hóa đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ “3 đảm đang” xứng đáng với 8 chữ vàng mà Chủ tịch Hồ Chí Minh trao tặng phụ nữ: “Dũng cảm, đảm đang chống Mĩ cứu nước”; Xứng đáng với phần thưởng mà Đảng và Nhà nước trao tặng: Ba chiến sĩ nữ và một đơn vị được trao tặng danh hiệu anh hùng. 1.384 bà mẹ được tăng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng (tính đến 6-3-1998). Hàng trăm chị em được thưởng huân chương các loại. Hàng nghìn chị em được tặng băng khen…

Trong phong trào “3 đảm đang”, chị em phụ nữ tỉnh Thanh đã tỏ rõ khí phách anh hùng, trung hậu, đảm đang lập nên những thành tích xuất sắc trên tất cả các lĩnh vực sản xuất, chiến đấu và phục vụ chiến đấu, công tác xã hội và chăm lo cho gia đình . Chị em đã tích cực góp phần vào sự nghiệp vẻ vang bảo vệ chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và “Đánh cho Mĩ cút, đánh cho Ngụy nhào”, giải phóng miền Nam thống nhất tổ quốc.

____________________

Tài liệu tham khảo: Số liệu trong bài viết được rút ra từ:

1. Địa chí Thanh Hóa tập I, NXB Văn Hóa Thông Tin, 2000, tr 817-918
2. Những sự kiện lịch sử Đảng bộ tỉnh Thanh Hóa(1954-1975), NXB Văn Hóa Thông Tin, 1995, tr 169-349

Gửi phản hồi

Tin tức khác