Tết Chol Chnam Thmay của người Khmer Nam Bộ

Tác giả: Ngọc Tiến (sưu tầm)

Tết cổ truyền Chôl Chnăm Thmây là lễ hội mừng năm mới theo lịch cổ truyền của dân tộc. Chôl Chnăm Thmây cũng là những ngày Tết của người Thái Lan, Campuchia, Lào Ngoài tôn giáo chính là Phật giáo, người Khmer còn tin rằng mỗi năm có một vị thần trên trời (Têvôđa) được sai xuống để chăm lo cho cuộc sống và con người trong năm đó, hết năm lại về trời để vị thần khác xuống hạ giới.

ảnh minh họa (1)

Ảnh minh họa

Tết cổ truyền Chôl Chnăm Thmây hoặc Chaul Chnam Thmay (còn gọi là Lễ chịu tuổi) Thường tổ chức khoảng đầu tháng Chét của lịch Phật giáo Khmer diễn ra từ ngày 14 đến ngày 16/4. Do theo Phật giáo Tiểu thừa (Nam tông) nên mọi sinh hoạt và phần lớn các nghi thức quan trọng trong ba ngày Tết của đồng bào Khmer đều diễn ra tại chùa. Trong ba ngày Tết, ngoài mang vật phẩm, hoa quả, bánh mứt, nhang đèn… đến cúng chùa và dâng lên các vị sư trong chùa, đồng bào Khmer còn đi thăm hỏi, mừng tuổi năm mới cho nhau, chúc nhau sức khỏe, cuộc sống yên vui, hạnh phúc. Đây còn là dịp để nam thanh, nữ tú trong các phum sóc tham gia vui Tết tìm hiểu nhau, có thể tiến tới cuộc hôn nhân tốt đẹp trong tương lai.

Tết cổ truyền Chôl Chnăm Thmây được tổ chức khoảng giữa tháng 4 dương lịch và kéo dài trong 3 ngày, nếu năm nhuận thì kéo dài 4 ngày, tên gọi mỗi ngày tết khác nhau. Ngày đầu tiên có tên: Moha Songkran (Chôl sangkran Chmây) Ngày thứ hai có tên: Wanabat (Wonbơf) Ngày thứ ba có tên: Tngai Laeung Saka (Lơm săk) Nếu năm nhuận cũng có tên là: wonbơf.

Những ngày này, Gia đình nào cũng tập trung ăn mặc đẹp. Mọi nhà đều sửa sang, quét dọn, trang trí lại, chuẩn bị đồ ăn thức uống đầy đủ cho những ngày tết. Mọi công việc thường ngày đều dừng lại, mọi người nghỉ ngơi, trâu bò thả tự do. Người người hào hứng chăm lo cho ngày tết. Sửa sang nhà cửa, chuồng trâu chuồng bò đều phải đầy rơm đầy rạ.

Đêm giao thừa mọi nhà đều làm cỗ, thắp hương, đốt đèn, cúng tiễn đưa vị Têvôđa cũ, đón rước Têvôđa mới. Trên bàn thờ có bày sẵn 5 nhánh hoa, 5 cây đèn cầy, 5 cây nhang, 5 hạt cốm và nhiều loại cây quả. Cả gia đình ngồi xếp chân trước bàn thờ tổ tiên, khấn vái, mong và tin rằng sẽ được thần ban phước lành.

Ngày đầu tiên (Moha Songkran) Mọi người tắm gội, mặc quần áo đẹp, đội cỗ lên chùa (vào giờ tốt đã được chọn, bất kể sáng hay chiều) Mọi người mang theo lễ vật: nhang đèn, hoa quả đến chùa làm lễ rước Đại lịch, Môha Sang-Kran. Môha Sang-Kran đặt trong khay sơn son thếp vàng đưa lên kiệu khiêng đi vòng quanh chính điện 3 vòng trang trọng, vừa là lễ chào mừng năm mới vừa chờ điềm báo năm mới tốt hay xấu, tùy vào cuộc rước có hoàn thiện hay không, rồi mới vào chính điện làm lễ. Sau đó, tất cả vào lễ Phật, tụng kinh chúc mừng năm mới.

Ngày thứ hai (Wonbơf). Mỗi gia đình làm cơm dâng cho các vị sư; sãi ở chùa vào buổi sớm và trưa. Trước khi ăn, các nhà sư tụng kinh làm lễ tạ ơn những người làm ra vật thực, những người mang vật thực đến cho nhà chùa. Buổi chiều, tổ chức lễ đắp núi cát để tìm phúc duyên. Mọi người đắp cát thành nhiều ngọn núi nhỏ theo tám hướng và một núi ở trung tâm, tượng trưng cho vũ trụ. Tục này có dẫn chứng theo tích lâu đời biểu lộ ước vọng cầu mưa, cầu phúc của con người.

Ngày thứ ba (Lơm săk) làm lễ tắm tượng Phật, tắm sư. Biết ơn thương nhớ Đức Phật đồng thời gột rửa mọi điều không may của năm cũ, bước sang năm mới, mọi sự như ý. Sau đó tắm cho các vị sư sãi cao niên. Sau lễ tại chùa, mọi người rước các nhà sư tới nghĩa trang, để làm lễ cầu siêu cho linh hồn những người quá cố. Sau đó, làm lễ tắm tượng Phật tại nhà mình, dâng cỗ chúc phúc ông bà cha mẹ, xin tha thứ những thiếu sót, lỗi lầm năm cũ.

 

Gửi phản hồi

Tin tức khác