Vĩnh Phúc: Đền Thờ Lỗ Đinh Sơn Thất Vị Đại Vương ở xã Bồ Lý

Tác giả: Tiến Dũng - Lê Hoàn

Đền thờ nằm trên một đỉnh núi thuộc dãy núi Ngang, chạy dọc theo phía Đông xã Bồ Lý ( huyện Tam Đảo, Vĩnh Phúc). Đứng ở UBND xã Bồ Lý có thể thấy một đỉnh núi có chòm cây rậm rạp mọc lên, đó chính là nơi đền thờ Lỗ Đinh Sơn Thất Vị Đại Vương được nhân dân dựng lên để tưởng nhớ công ơn các anh hùng có công đánh giặc bảo vệ quê hương. Ngôi đền tuy được xây dựng đơn giản nhưng lại chứa đựng một ý nghĩa tâm linh, hết sức thiêng liêng với người dân trong vùng.

anh-cong-den-bo-ly_1

Truyền thuyết các vị thần được thờ tại đền Bồ Lý

Bảy anh em nhà họ Lỗ đều là con ông Lỗ Trọng và bà Khổng Thị Liên, người quê ở xã Bồ Lý, huyện Lập Thạch, vốn có nghề hái thuốc nam chữa bệnh. Khi lớn lên, bảy anh em đã có một thời không thần phục triều Trần, nhưng rồi được Thái sư Trần Thủ Độ thu dùng, sáu anh trai được phong chức quan Điển binh thị nội, người em út Lỗ Thị Bồ được phong làm Tham mưu việc quân.

Tháng Chạp năm Đinh Tị (đầu năm 1258), tướng giặc Nguyên Mông là Ngột Lương Hợp Thai dẫn quân theo đường lộ Đại Lí (Vân Nam, Trung Quốc) xâm lăng nước Đại Việt, tiến đến Sông Thao. Bảy anh em nhà họ Lỗ nhập vào đoàn quân cứu nước do Trần Thủ Độ chỉ huy và đều được phong chức Tướng quân.

Đền thờ Thất vị đại vương ở xã Bồ Lý, huyện Tam Đảo.

Đền thờ Thất vị đại vương ở xã Bồ Lý, huyện Tam Đảo.

Ngày 12 tháng Chạp, quân Nguyên Mông tiến đến địa điểm Bình Lệ Nguyên (nay thuộc xã Đạo Đức, huyện Bình Xuyên). Vua Trần Thái Tông tự thân đốc chiến. Bảy anh em nhà họ Lỗ khi ấy cũng đang đón đánh giặc ở sông Lô (sông Hồng ngày nay), liền đem quân đến cứu, nhận lệnh đóng quân cản giặc ở động Tam Dương, huyện Tam Dương. Còn đại binh của quân Nguyên Mông đã tiến đến xã Nhật Chiêu. huyện Yên Lạc. Ngày mồng 2 Tết năm Mậu Ngọ (1258), vua Trần Thái Tông ban cho sáu người anh mỗi người mệt thanh long đao, người em út được một đôi bảo kiếm. Mỗi người được một con ngựa chiến và một áo chiến bằng gấm, cùng một vạn quân tinh nhuệ để ra trận. Đến buổi đêm, bảy anh em cho quân sĩ giết gà, lập đàn thề ước,tuyển mộ thêm quân sĩ ở quê hương là các xã Bồ Lí, Hữu Thủ bổ sung quân cho nhà vua.

Sáng ngày mồng 3, đến xã Nhân Ngoại, huyện Tam Dương đội quân được nhân dân tưng bừng tiếp đón, mổ lợn khao quân, đương lúc tưng bừng thì được tin tiền đạo quân Nguyên Mông đang tiến đến gần, bảy vị Tướng quân kịp truyền lệnh dùng số thịt lợn còn chưa được nấu chín đó khao quân, còn tiết lợn thì dùng xoa lên trán quân sĩ để tỏ lòng quyết chiến tới cùng.

Bên trong đền thờ thất vị đại vương , những người con của xã Bồ Lý có công đánh giặng Mông Cổ 1258

Bên trong đền thờ thất vị đại vương , những người con của xã Bồ Lý có công đánh giặng Mông Cổ 1258

Trận chiến diễn ra vô cùng quyết liệt, quân Nguyên Mông phải rút chạy về cố thủ ở xã Nhật Chiêu. Đạo quân của bảy vị tướng quân cấp tốc vây kín quân giặc, chém được hơn 1.000 tên. Số quân giặc do khiếp sợ nhảy xuống sông chết đuối, khiến dòng nước sông Lô có lúc tắc lại. Ngày ca khúc khải hoàn, bảy vị đều được vua Trần phong tước Đại vương. Riêng bà Lỗ Thị Bẩy được ban tước hiệu: Đô dũng thống chế đại vương, đại tướng quân, lại còn được ban thưởng rất hậu và phong đất ngụ lộc ở vùng Đinh Sơn (Núi Đanh), nên gọi là Thất vị Lỗ Đinh Sơn. Cho lập đền thờ 7 vị ở Bồ Lý, hàng năm cúng tế, đồng thời xuống chiếu cho các làng xã những thuộc những nơi anh em họ Lỗ đã đóng đồn, tuyển quân được lập thờ họ.

Giá trị lịch sử – khoa học nghệ thuật của di tích

Đền Bồ Lý nằm trên một khoảng đất nhỏ chìa ra ở đỉnh núi. Xung quanh bốn phía bên dưới là đồi rừng, phần lớn là rừng cây mới trồng và cây bụi. Trước đền có một ngọn núi thấp trông như chiếc án thư, như bức bình phong che chắn trong quan niệm phong thủy. Ngôi đền nằm trên đỉnh núi, muốn thăm đền thì mọi người phải đi bộ từ chân núi lên đỉnh mất khoảng 30 phút. Vào mùa mưa đường lên núi khá khó đi vì nước mưa làm đường đi nhiều bùn đất và đá hộc.

Ngôi đền quay về hướng Đông, tương truyền chính là hướng nhìn về núi Đinh ( nơi Thất vị Đại Vương từng lập doanh trại và khi hóa đã được táng ở đây). Vào những ngày trời quang mây tạnh, đứng trước đền nhìn về phía ấy, sẽ thấy ngọn núi Đinh của thành phố Vĩnh Yên ( Vĩnh Phúc).

Toàn bộ ngôi đền có diện tích khoảng 32m2, với 3 gian đại bái và 1 gian hậu cung. 3 ban đại bái có kích thước như nhau khoảng 10m2. Gian hậu cung có bệ thờ cao, vách tường trong hậu cung có vẽ trang trí hình lưỡng long chầu nguyệt. Trong đền còn nhiều di vật bằng gỗ như đẳng, mâm xà, mâm tròn, mâm bồng và nhiều đồ mới được nhân dân công đức, đóng góp cho đền.

Đền thờ Lỗ Đinh Sơn Thất Vị Đại Vương được nhân dân dựng lên để tưởng nhớ công ơn các anh hùng có công đánh giặc bảo vệ quê hương. Đền tuy được xây dựng đơn giản nhưng lại chứa đựng một ý nghĩa tâm linh cao cả, hết sức thiêng liêng. Trước giờ là nơi tập trung sinh hoạt của làng xã. Là nơi tổ chức các lễ hội, tiệc tế và các ngày ( âm lịch) như ngày 8/1, 15/5, 1/8 và 25/10. Đền thờ là trung tâm tín ngưỡng của nhân dân toàn xã.

Theo lời người dân địa phương thì ban đầu ngôi đền được làm bằng gỗ, mái lợp gianh, sau đó đã nhiều lần được trùng tu.

Năm 1940 ( Canh Thìn) toàn dân trong xã góp công sức xây lại hậu cung, dựng lại đại bái.

Năm 1987 ( Đinh Mão) đại bái bị gió làm đổ, nhân dân tiếp tục dựng lại bằng gỗ và lợp lá.

Năm 2003 ( Nhâm Ngọ) chính quyền và nhân dân xã xây đại bái bằng gạch, mái cuốn được đổ bê tông để tránh gió, đảm bảo lâu bền cho di tích.

Đền Bồ Lý đã được đăng ký trong danh mục kiểm kê di tích tỉnh Vĩnh Phúc năm 1998 và theo Luật di sản văn hóa của Nước CHXHCN Việt Nam đền Bồ Lý có đủ điều kiện để được xếp hạng Di tích Lịch sử – Văn hóa.

Mong ước của nhân dân xã Bồ Lý là có kinh phí để tu sửa ngôi đền và đường lên đền nhưng với điều kiện hiện tại của địa phương thì mong ước đó không biết bao giờ mới có cơ hội thành hiện thực./.

Gửi phản hồi

Tin tức khác